Hadzabe & Datoga

De Hadzabe tellen enkele duizenden mensen, en slechts een deel van hen leeft nog voornamelijk van voedsel verzamelen. Hun taal is bijzonder: er worden klikmedeklinkers in gebruikt en ze wordt over het algemeen ingedeeld als een geïsoleerde taal, zonder verwantschap met de talen om haar heen. Families verplaatsen zich met de seizoenen mee, en de dagelijkse gang van zaken bestaat uit het verzamelen van knollen, bessen en honing en uit jagen met pijl en boog. Niets hieraan is een overblijfsel: het is een manier van leven in het heden, onder aanzienlijke druk.

Hun buren de Datoga, ook wel bekend als de Barabaig, zijn Nilotisch sprekende veehouders die rundvee houden en breed bekendstaan om hun smeedwerk, waaronder het maken van pijlpunten die ze aan de Hadzabe verhandelen. De twee gemeenschappen hebben een langdurige en soms gespannen verhouding rond land en graasgrond, iets waar bezoeken vaak overheen stappen maar wat wel bij het beeld hoort.

De druk is reëel: landbouw en veeteelt hebben veel van het land overgenomen waar de Hadzabe vroeger voedsel verzamelden, over water wordt gestreden, en het toerisme zelf kan opdringerig zijn wanneer het mensen als een bezienswaardigheid behandelt. Een goed bezoek is vroeg, klein en rustig, geleid door iemand die de gemeenschap vertrouwt, met een vooraf afgesproken vergoeding. Word je uitgenodigd om mee te lopen op een ochtendwandeling, ga dan in hun tempo en laat hen bepalen wat ze delen. Voelt een bezoek in scène gezet, gehaast of uitbuitend, dan zegt dat iets over de organisator, niet over de mensen.